Kiek nou 's!
Door Herman Woltersom

Markant huizenblok aan Daler Hoofdstraat: van smederij tot fietsenmaker

Aan de Hoofdstraat in Dalen staat een keurig blokje huizen bestaande uit drie woningen. Echter, tot 1919 stond op deze plek een boerderij met een smederij.

In dat jaar kwamen beide in bezit van Lucie Meijer uit Coevorden. De vorige bewoner, Johannes Kramer, gaat met zijn gezin naar een noodwoning, maar waar die heeft gestaan is niet bekend. Niet lang nadat zij eigenaresse is geworden van de smederij en de boerderij verkoopt Meijer beide aan smid Even. Die sloopt het pand en bouwt er volgens het kadaster de bekende drievoudige woning.

Derde eigenaar

Het is niet waarschijnlijk dat smid Even het ook heeft afgemaakt, want hij verkoopt het namelijk hetzelfde jaar alweer aan Harm Zwiers. Die wilde al eens een café beginnen maar kreeg daarvoor geen toestemming, Zwiers was dus dan al de derde eigenaar binnen een jaar. Zwiers diende in augustus 1919 een vergunning in voor de bouw van een driedubbel woonhuis. Hij vulde daarvoor een hele lijst met bouwtechnische gegevens in. Zo zouden de buitenwoningen binnen voorzien worden van een ‘privaat’, zeg maar een wc in de woning. De bewoners van de middenwoning moesten naar buiten; voor hen kwam er een hokje waarin een ton met een deksel stond. Voor het drinkwater zou er een welwaterput komen. Behalve de voorgevel zouden alle muren halfsteens worden, de vloeren in de kamers van hout en de andere van steen. Voor de rechter woning vroeg A.S.N. Frank uit Coevorden in september een vergunning aan om daar een slagerij te mogen beginnen maar dat plan is blijkbaar niet doorgegaan.

Fietsenmaker

Daarna was het komen en gaan van bewoners tot de 37-jarige fietsenmaker Harm Wemmi en zijn vrouw Janna Koster het pand betrokken. Het gezin woonde achter en aan de voorkant had Harm een winkel en zijn werkplaats. Voordat Wemmi daar kwam wonen stond hij met een keet op de markt. In 1919 bood Rijwielhandel H. Wemmi middels een advertentie in het Nieuwsblad van het Noorden nieuwe rijwielbanden aan. Of Wemmi ook een vrachtauto had is niet geheel duidelijk maar hij bood in 1928 wegens ziekte, een goed renderende Vrachtautodienst Dalen-Groningen aan. In hetzelfde jaar bood hij ‘een in prima staat zijnde Indian of Harley motorrijwiel, voor niet te hoogen prijs’ aan. Een jaar later vroeg Wemmi voor een niet te hoge prijs een gebruikte doch in prima staat zijnde autobusje voor acht personen. Ruilen kon ook, want in 1929 had Wemmi een prima zwaar H.D. Motorrijwiel met duo, met Bosch magneet ontsteking te koop maar ruilen tegen een auto, oud model was ook geen bezwaar.

Het jaar 1933 was voor Wemmi niet zo’n geweldig jaar. In januari werd bij vonnis van het kantongerecht te Emmen het rijbewijs van Harm Wemmi voor een half jaar ingetrokken en of het nog niet erg genoeg was verklaarde de rechtbank in Assen op 7 april 1933 ‘H. Wemmi, rijwielhersteller te Dalen in staat van faillissement’. Schijnbaar had Wemmi ook geld geleend van zijn buurman, want eind juni 1933 stonden beiden voor de rechtbank. Buurman Klaas L. was bij Wemmi gekomen, omdat hij nog geld te vorderen had toen Wemmi zei dat hij geen geld had ‘werd er flink met dikke woorden gesmeten’. De buurman weigerde op verzoek van Wemmi de woning te verlaten en dat was de reden dat deze voor het gerecht stond. Op de vraag van de rechter hoe de verhouding nu was, antwoorde de verdachte ‘Wij kijken elkaar niet aan’.

Herman Woltersom

In ‘Kiek Nou ‘s’ duikt Herman Woltersom in het heden én verleden van markante gebouwen in de gemeente Coevorden. Reacties: hwoltersom@hetnet.nl