Kiek nou 's!
Door Herman Woltersom

Hoe molen Jan Pol een museum werd (II)

Dalen - De huidige Museummolen Jan Pol heeft in de loop der jaren vele eigenaren gehad maar de meest bekende is toch wel de familie Pol.

In 1902 kocht Gerrit Pol de molen voor 6000 gulden. De in Dalen geboren Gerrit Pol was van beroep timmerman en woonde naast de molen in de Westerwijk. Hij was zeer geïnteresseerd in de molen en bracht er al zijn vrije tijd door en werd min of meer spelenderwijs opgeleid tot molenaar. Het molenaarsvak ging over van vader op zoon, want na het overlijden van molenaar Gerrit Pol nam zijn zoon Jan in 1936 de molen over.

In 1942 werden wat kleine onderhoudswerken aan de molen verricht door Gebroeders de Graaf uit Zwolle, maar in 1947 was het niet meer verantwoord met de wind te malen en moesten de wieken worden stilgezet. De molen maakte zware tijden door. Pol had het moeilijk om zijn hoofd boven water te houden, maar deed er alles aan om de molen draaiende te houden en ging ondanks alles met zijn tijd mee. Om zijn klanten goed van dienst te kunnen zijn schafte hij zich een tweedehands vrachtwagentje aan. De boeren brachten tot dan toe hun zakken met graan op de hondenkar of met paard en wagen naar de molen en wachtten tot het graan was gemalen.

Cursus

Jan Pol was molenaar in hart en nieren en probeerde anderen enthousiast te maken voor het mooie molenaarsvak. In 1975 kwamen molenaars-in-spe elke zaterdagochtend uit diverse Drentse plaatsen naar Dalen om deel te nemen aan de cursus vrijwillige molenaar gegeven door Jan Pol samen met R.H. Wassens uit Norg.

Tijdens de cursus werden de deelnemers opgeleid om op een verantwoorde wijze een gerestaureerde molen te bedienen en te onderhouden. Rond elf uur keken de cursisten altijd even vanuit de molen naar het huis van molenaar Jan Pol. Als er een krant voor het raam stond dan wisten ze dat de molenaarsvrouw koffie had gezet en de les even kon worden onderbroken. Het oude communicatiemiddel om een krant voor het raam te zetten betekende dat de molenaar om de een of andere reden thuis moet komen.

Na het overlijden van Jan Pol heeft de familie de molen in 1982 verkocht aan huisarts K.E. Laméris, die hem in 1988 weer verkocht aan de gemeente Dalen. Er volgde opnieuw een grondige restauratie welke in 1994 werd voltooid.

Kijk- en doemuseum

De historische vereniging Stichting Aold Daol'n heeft de molen sindsdien in exploitatie en de naam van de laatste molenaar aan haar museum verbonden. Burgemeester N. Meerburg, destijds tevens voorzitter van Aold Daol’n, heeft zich hiervoor volledig ingezet. Zo wist hij te bewerkstelligen dat opdracht werd gegeven aan bureau Meter en Bremer voor het maken van een inrichtingsplan voor de molen. Studenten van de Reinward Academie uit Arnhem ontwierpen een maquette, die bij het binnen halen van de subsidies grote diensten heeft bewezen.

Op 26 augustus 1994 was de spectaculaire opening van Museummolen Jan Pol, waarbij een ‘Abseiler’ uit de kap van de molen kwam met de originele sleutel, welke nu bij de ingang hangt. Mevr. Zwaantje Pol, de vrouw van de laatste molenaar, verrichtte samen met schoonzus Aaltje Pol de openingshandeling. Nu, bijna 25 jaar later, heeft de museummolen haar regionale waarde meer dan ooit bewezen. Bijna 69.000 bezoekers brachten sindsdien een bezoekje aan dit prachtige kijk- en doemuseum met haar bijzondere collectie.

(Bron: Stichting Aold Daol'n)

Lees hier deel 1 van dit verhaal.