Laaggeletterdheid zorgt voor meer problemen dan gedacht

Coevorden / regio – De netwerkbijeenkomst over laaggeletterdheid, die vanmiddag plaatsvond in het kasteel, is geslaagd. Daarbij kwamen tal van voorbeelden aan bod en ook werden oplossingen en mogelijkheden aangedragen.

Diverse ondernemers en vertegenwoordigers van organisaties kwamen bijeen om hun licht op te steken over het probleem, dat zich zeker ook het bedrijfsleven voordoet.

De gemeenten Coevorden, Emmen en Borger-Odoorn zetten zich in voor het verlagen van laaggeletterdheid op de werkvloer. Er kwamen vragen aan de orde als ‘Hoe kun je laaggeletterdheid herkennen’ en ‘Wat is de invloed van laaggeletterdheid op je bedrijfsvoering?’ De bijeenkomst stond onder leiding van Henriëtte Aalfs, rayoncoördinator voor Drenthe, Groningen en Friesland van Taal voor het leven.

Taalheld Wout Ann Botter

Allereerst was er aandacht voor Wout Ann Botter uit Wezup. Zij werd afgelopen dinsdag tijdens een bijeenkomst over hetzelfde thema uitgeroepen tot Taalheld in de categorie taalbegeleider. Zij kon toen niet aanwezig zijn, maar vanmiddag was zij er wel. Dorina Hadders, projectleiding van Stichting Lezen en Schrijven in Drenthe, overhandigde haar een oorkonde en bloemetje. Wout Ann Botter zet zich onder meer in voor het taalmaatjesproject bij Humanitas in de gemeente Coevorden en zij levert op bevlogen wijze een bijdrage aan het traject ‘Meedoen in Coevorden’. Zij toonde zich blij met de erkenning. ‘Je kunt niet meedoen als je de taal niet beheerst. Door de taal te leren, bevorder je de zelfredzaamheid. Bovendien is het belangrijk de taal te begrijpen.’ De uit Schotland afkomstige Wout Ann Botter gaf daarbij een voorbeeld: ‘Toen ik vele jaren terug in Nederland kwam, wist ik niet van het bestaan van de plaats Warmond. Ik las toen de straatnaam Warmonderweg als warm onderweg.’

Opmerkelijke reacties

Na een korte inleiding door wethouder Jeroen Huizing hield Maurice de Greef, actief als hoogleraar van de universiteiten in Maastricht en Brussel, een boeiende inleiding over het thema. ‘Toen ik terugkwam van vakantie hadden de mails en poststukken zich opgestapeld. Dat is ook vaak het probleem bij mensen die minder taalvaardig zijn. Soms hoor ik opmerkelijke reacties van mensen, die hun taalvaardigheid hebben verbeterd. Zo zeggen zij ‘Nu sta ik minder voor de rechter dan eerder’ en ‘Ik lees nu de brieven de deurwaarder.’ Zo brengt laaggeletterdheid meer problemen met zich mee.

Schrijnende voorbeelden

Soms zijn mensen niet intensief bezig met taal. De Greef noemde enkele schrijnende voorbeelden. ‘Zo was er een magazijnmedewerker, die kleurcodes gebruikte om zijn werk goed te doen. Maar toen de digitalisering zijn intrede deed, ging het mis. Een ander, die een goede baan had, moest regelmatig contracten ondertekenen. Hij zei dan, dat hij die mee naar huis nam om die door te nemen. Achteraf bleek, dat zijn vrouw hem voorlas wat de inhoud was. Hij was veel onderweg, maar kon de borden langs de weg niet lezen. Hij leerde daarom de routes uit zijn hoofd. Dat kostte dermate veel tijd, dat hij weinig sliep.’ Een ander probleem is, dat in de gezondheidszorg de cliëntendossiers niet altijd goed worden ingevuld.

‘Mensen, die minder taalvaardig zijn, maken meer fouten. Daardoor moet meer worden hersteld en is er een lagere productiviteit. Zij gaan bovendien vaker akkoord met veranderingen. Wie taalvaardig is, kan beter zaken verwoorden.’

Opmerkelijk is, dat -naast het feit dat laaggeletterdheid meer onder ouderen voorkomt- het percentage laaggeletterdheid onder jongeren de laatste jaren is gestegen.

De Greef noemde een voorbeeld waarin mogelijk sprake is van laaggeletterdheid. ‘Vraag voor een bedrijfsuitje aan iedereen om een foto te maken en die tezamen met een tekstje aan te leveren. Het zou kunnen, dat onder degenen die hieraan niet voldoen, laaggeletterden zijn.’

Ingewikkeld taalgebruik

Ben Woldring nam daarna het woord. Hij is succesvol internetondernemer, directeur van Bencom Group en pachter van het Kasteel. Hij toonde een filmpje uit 1999, waarin te zien is hoe hij als veertienjarige aan zijn ondernemerscarrière begon. ‘Tevoren was ik mij er niet van bewust, dat er zoveel laaggeletterden zijn.’ Hij liet weten, dat bezoekers aan websites afhaken als er te ingewikkeld taalgebruik is. ‘Daarvan moeten ondernemers zich bewust zijn. Als medewerkers van een klantenservice steeds dezelfde vragen krijgen, moet je je afvragen of de informatie op je eigen site wel duidelijk is.’

Samen met de gemeente Emmen, Humanitas, het Leger des Heils en de schuldhulpverlening deed hij mee aan een project over de zorgverzekering. ‘De gemeente heeft vaak een polis voor inwoners met een groepskorting. De verzekeringsmaatschappij trok die korting in. Vaak is dat een nogal uitgebreide polis met verzekeringen voor zaken, die niet nodig zijn. Denk daarbij aan kraamhulp voor ouderen. In Emmen ging het om 1800 mensen, die we rechtstreeks hebben benaderd om hen te helpen bij de keuze voor een zorgverzekering. De helft ervan heeft gekozen voor een goedkoper alternatief of is overgestapt naar een andere verzekeraar. Dat leverde hen een gemiddelde besparing van 500 euro per jaar op. Wij hopen, dat dit project een vervolg krijgt.’

Verder wees hij erop, dat tijdens functioneringsgesprekken taalvaardigheid een onderwerp zou kunnen zijn. De Greef sloot hierop aan: ‘Veel mensen vinden dat niet gemakkelijk. Zo sturen zij geen enquêtes naar mensen, die laaggeletterdheid zijn.’ Hij waarschuwde voor het passeren van deze groep.

'Nog veel te verbeteren'

Lammie van der Tuuk, bibliotheekmanager in Noord- en Oost-Drenthe haakte in op de woorden van Woldring met de vraag ‘Hoe communiceren wij nu?’ ‘We hebben website en gemeentepagina’s bekeken en daarin is nog veel te verbeteren. Voorzitter Gerrie Westenbrink van Ondernemend Coevorden en directeur van twee Coevorder bedrijven liet weten dat de brancheorganisatie voor schoonmaakbedrijven jaarlijks duizend mensen een taalcursus aanbiedt, zodat zij daarna het vereiste basiscertificaat voor hun werk kunnen behalen.

Piet van Kesteren, algemeen directeur/bestuurder van onderwijsorganisatie Fiers sprak over de kloof tussen onderwijs en bedrijfsleven. Daarnaast vertelde hij, dat binnen Fiers naar mogelijkheden wordt gezocht om taallessen aan zowel kinderen als hun ouders aan te bieden.

De laatste woorden kwamen van Jeroen Huizing: ‘Texting moet het nieuwe sexting worden.’

Daarna was het tijd voor een netwerkborrel. Taalcoördinator Marleen Herbers van Taalpunt Coevorden ging in gesprek met belangstellenden en reikte mogelijkheden en adviezen aan.