Kiek nou 's!
Door Herman Woltersom

Schoolgebouw blijft monumentaal pand aan stadsgracht

Minister Thorbecke voerde in 1863 de wet op het middelbaar onderwijs in. Het doel was de burgerij voor te bereiden op een positie in de maatschappij, een algemene opleiding voor uiteenlopende beroepen.

Twee typen hogere burgerschool werden gecreëerd: één met een driejarige en één met een vijfjarige cursus. In 1864 stichtte het rijk de eerste Rijks Hoogere Burgerschool, diverse gemeenten volgden dit voorbeeld. Voor Drenthe verscheen in Assen de eerste hbs met een driejarige cursus in 1868, negen jaar later kwam er een hbs met een vijfjarige cursus. De volgende plaats in Drenthe was Meppel die in 1881 een hbs kreeg, Coevorden volgde in 1909. De start van de driejarige Rijks-HBS was in een oude leegstaande school aan de Sallandsestraat. In 1910 werd het monumentale pand op de voormalige vestingwal in gebruik genomen. Op 1 september 1916 werd de school aan de stadsgracht een vijfjarige Rijks-HBS. Het gebouw werd ontworpen door rijksbouwmeester J. Vlijman “Rijksbouwkundige voor de gebouwen van onderwijs”.

Rijks Kweekschool

In 1916, 1920 en 1950-1951 zijn uitbreidingen en verbouwingen uitgevoerd in de stijl van het oorspronkelijke gebouw. De uitbreiding van 1950-1951 betreft het achterste gedeelte van de aangebouwde dwarsvleugel. In de achtergevel is een portaal aangebracht met in de sluitsteen het jaartal 1951. Van 1926 tot 1969 was ook de Rijks Kweekschool ondergebracht in dit gebouw. De directeur van de HBS was tevens directeur van de Kweekschool. De lessen werden in hoofdzaak gegeven door docenten van de HBS. Het aantal leerlingen steeg van 55 bij het begin tot ver over 200. In het cursusjaar 1968-1969 verhuisde de Kweekschool naar Emmen.

Coevorden stuurde in 1938 een notitie aan het ministerie van OKW om een lyceum te stichten aan de hbs, het ministerie was in principe akkoord. Door de oorlog kwam van de beloftes niets terecht, ondanks verzoeken in augustus 1942 en april 1943. Tijdens de oorlog werd het gebouw door de Duitsers als Kriegslazaret gebruikt. Na de oorlog kreeg het gebouw zijn oorspronkelijke functie weer terug. Op 6 juni 1946 kon de gemeente toch starten met een afdeling gymnasium aan de hbs. Met de start van het schooljaar 1946-1947 was het Coevorder Lyceum een feit. Coevorden was de tweede plaats in ons land die van zijn hbs een lyceum maakte. In 1968 ging het Coevorder Lyceum door een fusie op in de Rijks Scholengemeenschap. Na de fusie in 1994 werd het De Nieuwe Veste.
In 1955 werd het gouden jubileum van de Rijks-HBS gevierd. Coevorden was toen nog, zo valt te lezen in een krantenartikel, het onderwijscentrum: “Het is dit jaar 50 jaar geleden, dat in Coevorden gesticht werd de Rijks Hogere Burgerschool, een onderwijsinstelling die er veel heeft toe bijgedragen om Coevorden een goede naam te geven als onderwijsinstelling. In 1909 werd begonnen met 30 leerlingen, dit aantal is nu 300”.

Op donderdag 23 december 1999 kwam er een definitief einde aan de schoolbestemming van het monumentale pand aan de stadsgracht. De formele overdracht van de voormalige Rijksscholengemeenschap aan woningstichting De Eendracht vond toen plaats op het notariskantoor van Huberts en Gaikema. Het gebouw werd, met behoud van de monumentale voorgevel verbouwd tot huur- en koopappartementen en heet tegenwoordig Churchillhouse.