Kiek nou 's!
Door Herman Woltersom

De geschiedenis van de kartonfabriek in Coevorden (I)

De Coöperatieve Drentsch-Overijselsche Strookartonfabriek had bij de bouw in 1907 meer weg van een kasteel dan van een fabriek.

De broers Geert en Wijbo Wierenga van het gelijknamige Coevorder architectenbureau kregen na de realisatie van deze, en van de aardappelmeelfabriek aan de overzijde van het kanaal nog vele opdrachten voor het ontwerpen van karton- en aardappelmeelfabrieken in het noorden. Met de vestiging van de strookarton-, turfstrooisel-, aardappelmeel- en zuivelfabriek ontwikkelde 'd’Olde Veste' zich als industriële vestigingsplaats.

Echter, de strokartonfabriek kon het niet bolwerken en moest in 1915 de productie alweer staken. Lang heeft het gebouw niet leeg gestaan want al spoedig werd de machinefabriek van Joolen er ondergebracht. Dit bedrijf werd in 1919 uitgebreid met een ijzergieterij. Het was onder meer gespecialiseerd in stoomlieren en pompen en werkte een tijdlang met 170 werknemers. De gieterij was echter verliesgevend en in 1925 leidde dit tot de sluiting van het bedrijf. En weer stond het mooie gebouw met de torens op de hoek van het Coevorderkanaal en de oude stadsgracht leeg.

Het gemeentebestuur kreeg er zo een probleem bij in een tijd met toenemende werkloosheid. De eigenaren, De Muinck Keizer en Driessens van de ook al noodlijdende kartonfabriek in Emlichheim bleken echter bereid te zijn om hun fabriek naar Coevorden te verplaatsen en deze werd voortgezet onder de naam 'Hollandia'. De gemeente nam de verplichting op zich om gedurende 15 jaren een subsidie te verlenen op voorwaarde dat deze industrie tenminste 70 werknemers tewerkgesteld zouden worden. Het gemeentebestuur had in een klap de werkloosheid in de gemeente weggewerkt. 'De nieuwe strookartonfabriek heeft reeds aan verscheidene arbeiders werk verschaft. Het gevolg daarvan is, dat daar ter plaatse nog slechts één arbeider, een wissellooper, als werkloos staat ingeschreven'.

Niet iedereen was echter blij met deze oplossing van het geven van subsidie via de gemeente Coevorden. De concurrentie zag de subsidieverlening van het ministerie en de gemeente als concurrentievervalsing. 'Hollandia' zou daardoor de kostprijs lager kunnen houden. Reden voor raadslid Zilverberg om in de krant van 6 juni 1926 te reageren met: 'De kartonfabrikanten weten echter zeer goed, dat hier niets anders plaats vindt als een overplaatsing van een fabriek uit Duitschland naar Holland. Deze fabriek, die plm. 10 K.M. van Coevorden staat heeft nooit anders gebruikt dan Hollandsch stroo. De daar bereide karton heeft steeds haar afzet in Engeland gezocht en zal natuurlijk dezelfde afzet behouden. Het is alleen een tegemoetkoming in de verplaatsings- en verbouwingskosten. De fabriek zal dus niet in staat zijn haar kostprijs lager te houden. Schromelijke benadeeling van de Ned. Strookarton-industrie heeft niet plaats'.

Zo werd in 1927 voor het eerst onder de naam 'N.V. Strookartonfabriek Hollandia Coevorden' massief karton gemaakt uit stroo. De productie bedroeg in die tijd ongeveer 7000 ton per jaar. Het bedrijf was een grote werkgever waar Coevorden trots op was want tijdens het bezoek in 1928 van Koningin Wilhelmina aan Drenthe werd ook een bezoek gebracht aan 'Hollandia'. Er braken echter weer zware tijden aan zoals blijkt uit een krantenartikel van 8 september 1932 “Zaterdag is de strookartonfabriek 'Hollandia' te Coevorden wegens gebrek aan orders voorloopig stopgezet. Hierdoor komen 55 arbeiders op straat'.

Over twee weken meer over de geschiedenis van de kartonindustrie in Coevorden.

Bronnen: Historie van Coevorden en Stap voor stap door Coevorden.