Monumentje 336: Ontginningsboerderij uit 1940

Aan de westkant van het Kanaal Coevorden-Zwinderen, Wittenweg 3, staat een strakgelijnde ontginningsboerderij uit 1940. Een woonhuis met aangebouwde landbouwschuur en een kleine schuur erachter, alle drie met alles overkappende daken.

De achterste zonder een puntige nok en zonder een deur met een halfronde bovenboog, die er vroeger wel was. De boogvorm is nog wel aanwezig bij de hoge schuurdeur en de smalle deur ernaast,terwijl de drie bovenramen in de gevel erboven herhaald worden in het woonhuis.

Het is een bijzondere boerderij met een zakelijke uitstraling en dat mag ook wel voor een akkerbouwbedrijf met 120 ha. Dat was in 1940 wel anders. Toen was de boerderij eigendom van de Staatsdomeinen en diende eigenlijk voor de huisvesting van de opzichter bij de ontginningswerkzaamheden. Na de oorlog, in 1947, toen de regering onze dienstplichtige militairen uitzond naar Indonesië, gingen verscheidene jongemannen hier niet mee akkoord en zij werden als dienstweigeraars aan het werk gezet. In het algemeen belang en als vervangende dienstplicht werden ongeveer vijftig van hen hier ondergebracht om hoofdzakelijk sloten en greppels te graven.

Ze verbleven in de grote schuur, waar 28 kamertjes voor twee personen voor hen waren ingericht. Douches waren er in een aan de schuur vastgebouwd `washok' en in een apart gebouwtje achter op het erf bevonden zich de latrines. Ter verstrooiing was er in de schuur ook nog een kantine met een bar en in de keuken van het huis stonden drie grote ketels voor de maaltijden. De rest van het huis werd bewoond door opzichter Benning, die de leiding had van het `Werkkamp voor Dienstweigeraars'. De mannen werkten van 8 tot 5 uur. Ze zaten `s nachts min of meer opgesloten achter een prikkeldraadomheining en bij de poort stond dag en nacht een schildwacht. Af en toe mochten ze ook met verlof. Na de terugkomst van de laatste militairen in 1951 werd het werkkamp opgeheven.

Een jaar later betrokken Wiebe Aasman en zijn vrouw Geertruida uit Nieuwlande de boerderij met 32 ha grond, 12 koeien, 32 mestvarkens, 25 kippen, twee paarden en een 24 pk tractor. Aan de zuidkant lagen nog 17 ha woeste grond, die, eenmaal ontgonnen, ook in bezit werd genomen. Het echtpaar had twee dochters en de drie zoons Ake, Henk en Jan werkten eerst bij hun vader en namen na zijn overlijden in 1982 de boerderij over. Alleen Henk kreeg kinderen en nakomer/vrijgezel Jan bleef in het huis wonen. Hij woont er nu nog en `deed' de laatste jaren de boerderij met zijn neef Wiebe, de zoon van Henk, tot hij in 2011 een zware operatie moest ondergaan. Zijn 30 zoogkoeien en 20 vleesstieren moesten weg en Wiebe zette het bedrijf alleen voort. Inmiddels met uitsluitend akkerland, waarop graan, aardappels, bieten én spinazie en doperwten voor de conservenindustrie verbouwd worden.

Jan woont hier nog altijd en zijn nichtjes doen de tuin, de buurvrouw doet de boodschappen en de thuiszorg de rest. En altijd is er Wiebe, zijn steun en toeverlaat. Sta er eens een moment bij stil, bij deze boerderij, 75 jaar oud.

Huib Minderhoud