Op stee biedt blik op Drentse en Groninger plaatsnamen

Assen - Het Huus van de Taol en Bureau Groninger Taal en Cultuur presenteren vrijdag een nieuw boekje met de titel Op stee – Drentse en Groninger plaatsnamen verzameld.

Het boekje is samengesteld door Eline Brontsema, Abel Darwinkel en Siemon Reker. Het is een zogeheten omkeerboekje waarvan de ene helft betrekking heeft op Drenthe en het andere deel op Groningen. Plaatsnamen in de streektaal vormen een ongelooflijk interessant onderwerp, voor onderzoek maar ook zeker daarbuiten. De gegevens voor het boekje zijn verzameld met behulp van Vraag&Antwoord, een internetenquête over de Drentse en Groninger streektalen, waar elke twee maanden bijna tweeduizend mensen, 1150 Groningers en 850 Drenten, aan meedoen.

File op de A7 bij HOOGkerk hoort men regelmatig op radio 1. En dan wordt steevast de klemtoon gelegd op de lettergreep Hoog, terwijl wij in ’t noorden toch echt HoogKERK zeggen. Een kleinigheid? Voor iemand die nog nooit van Hoogkerk heeft gehoord misschien wel, maar die moet toch eerlijk toegeven zich ook te storen wanneer iemand van aMERSfoort of AmersFOORT zou spreken, in plaats van Ámersfoort. En dan is de klemtoon slechts één van de interessante onderwerpen met betrekking tot plaatsnamen.

Een kwestie die vrijwel direct bovendrijft wanneer het over plaatsnamen gaat, is de kwestie in/op. Want waarom zeggen we op De Smilde maar in Assen? En waarom spreken we van op Beilervaort en in Beilen?

Behalve de klemtoon en het voorzetsel roepen ook veel inwonernamen fascinerende vragen op. Iemand uit Roderwolde is een Rowolmer, maar iemand uit het Drentse Zuidwolde is een Zuudwoldeger. Iemand uit het Groningse Zuidwolde is dan weer een Zuudwoller. Waarom zit daar verschil tussen? Waarom heet iemand uit Diphoorn een Diphoriger en waarom is iemand uit Donderen een Dunderboer?

Maar de variatie en de interessante vragen gaan nóg verder. In de internetenquête Vraag&Antwoord bleek al dat de Drent en de Groninger voor wat betreft plaatsnamen ook óver de grenzen kijkt en ook dialectnamen gebruikt voor plaatsen die verder weg liggen, en zelfs voor buitenlandse steden en andere landen. Hoe zit het met Parijs en Berlijn? Noemt de noorderling dat Paries en Berlien? We zeggen in het Drents en Gronings Duutslaand en Frankriek, maar zeggen we ook Ieslaand tegen IJsland? Of bestaat er verschil?

Het boekje is gelardeerd met gedichten, verhalen en foto’s waarin plaatsnamen de hoofdrol spelen.

Op Stee - Drentse en Groninger plaatsnamen verzameld is te koop op www.drentheboeken.com en in de boekhandel.