Blog: Naam Cornelis is al meer dan twee eeuwen een begrip in Dalen

Sinds 1804 is in Dalen de naam Café Cornelis een begrip. Op dezelfde plek waar nu nog steeds het café is gevestigd, was al vanaf 1612 bebouwing.

In het boek ‘De Hoofdstraat’ van Lucresa Kern wordt namelijk melding gemaakt dat in 1612 ene Roloff bij den Kerchhoff woonde. Het kerkhof was in die tijd nog om de kerk heen. Daarna kwam het nog in verschillende handen voordat Jan Cornelis er in 1804 kwam te wonen. Zo woonde de zoon Jan Jerrits Gerink van de schoolmeester er in 1728. In 1737 werden Jan Arents en Grietje Hellinge de eigenaren. Schoolmeester, koster en voorzanger Jannes Berkhoff en Roelina Luin woonden er in 1778. Om het huis te kopen, had Jannes 700 gulden geleend van de gezusters Witzenberg uit Coevorden. Als onderpand diende het huis ‘An de Strate naast het kerkhof’. In 1776 werd het huis en hof voor Niesje Reiners aangekocht voor 750 gulden en in 1804 woonde Niesje er, pasgetrouwd met Jan Cornelis uit Emmen. Samen hadden ze een paard, twee koeien, een herberg en een winkel met garen, schrijfpapier, touw en tabak.

De zaak ging van vader op zoon, want in 1841 nam zoon Jan de winkel en het café over. Het café liep goed, want in 1853 gingen er 24 vaten en 96 kannen binnen- en buitenlands gedistilleerd doorheen. In 1863 was het tijd voor een verbouwing, er kwam een doorrit met aan beide einden van de deel een baanderdeur. Om een goede doorstroming te creëren, kwamen de rijtuigen aan de ene deur binnen en werd het paard vastgebonden. Na het bezoek vertrokken de gasten weer via de andere deur. Inmiddels werden er ook kamers verhuurd. Het café hotel bleef tot 1880 in handen van de familie Cornelis, in dat jaar werd het hotel voortgezet door Kars Hendrikus van Tarel en de zus van Jan Cornelis.

Na nog wat eigenaren kwam in 1914 het hotel in handen van bakker Hendrik Bos. Hendrik zag wel mogelijkheden om de klandizie verder uit te breiden. Hij liet een speeltuin achter het hotel aanleggen en haalde bekende toneelgezelschappen naar zijn hotel om toneeluitvoeringen te verzorgen. Het werd een succes. Van heide en verre kwamen de mensen naar Dalen, schoolreisjes werden naar de speeltuin georganiseerd en handelsreizigers maakten gebruik van het hotel. In 1931 trouwde de dochter van Hendrik Bos met Waldrik Udema en zij namen het hotel over. In 1937 slaat het noodlot toe. Het Nieuwsblad van het Noorden kwam op 18 augustus met het volgende bericht: ‘In den afgeloopen nacht is te Dalen het hotel ‘Cornelis’, bewoond door de eigenaar, de heer W. Udema, door brand geheel vernield. De schade wordt op 50.000 gulden geschat’.

Udema werd na middernacht door het dienstmeisje gealarmeerd dat bij het naar bed gaan was ontdekt dat er brand was ontstaan in de keuken. De burgemeester van Dalen - mr. J.A. ten Holte - was de hele nacht aanwezig en leidde ‘het blusschingswerk’. Het hotel brandde geheel af, alleen de muren bleven staan. De hitte was zo intens dat de ruiten van de tegenover het hotel liggende bakkerswinkel van Naber door de hitte sprongen.

De aanbesteding van een nieuw te bouwen café met concertzaal vond begin maart 1938 plaats. Architect was Bosch uit Nieuw-Amsterdam.

Herman Woltersom

Dit is de laatste aflevering van de rubriek Kiek Nou ‘s! Reacties: hjwoltersom@hetnet.nl