Wildlands Backstage
Door Hanneke Wijshake

Terra Explorer is nu Sonar Station

In Nortica is vlak voor de kerstvakantie het nieuwe dierverblijf Racoon Creek geopend, met daarin het beeldbepalende gebouw van de houtzagerij ‘North Hill Saw Mill’.

Een beetje ondergesneeuwd die openingsavond, maar niet minder belangrijk, is het nieuwe educatieve en interactieve Sonar Station. De Terra Explorer (een simulatie van een lift die een reis door de verschillende aardlagen maakte) werd in de maanden ervoor omgebouwd naar een walvisbeleving, waarbij geluidsvervuiling onder water centraal is komen te staan.

Wij denken wel dat het onder water heel stil is, maar dat komt vooral omdat onze eigen oren het daar niet zo goed doen. In werkelijkheid is water juist een prima medium voor geluid om zich te verplaatsen. Doordat het een hoge moleculaire dichtheid heeft, reizen geluidsgolven door water ongeveer vijf keer zo snel als door de lucht! In water kan geluid dan ook veel grotere afstanden afleggen dan in lucht. Onder water kun je niet goed zien, ruiken en voelen, dus voor veel zeedieren speelt geluid een cruciale rol in hun overleving. Vooral walvissen hebben een goed gehoor dat gebruikt wordt voor het vinden van voedsel, communicatie, navigatie en om vijanden te detecteren.

De laatste jaren is er echter een grote opkomst in onderwatergeluiden die veroorzaakt worden door de mens. Denk aan scheepsvaart, (militaire) sonar, heien van palen voor constructies of seismische onderzoeken. Bij dat laatste worden kortstondige intense geluidspulsen het water ingestuurd om de zeebodem en de ondergrond te onderzoeken. Deze geluidsverstoring maakt het leven van walvissen moeilijker. Het is voor hen alsof je in een gesprek bent en de muziek wordt plotseling heel hard gezet. Walvissen raken door herrie gedesoriënteerd, kunnen lastig met elkaar communiceren en kunnen geen partner meer vinden om zich voort te planten. In het ergste geval worden ze doof en stranden ze.

Daarom steunt het Wildlands Natuur en Educatie Fonds het Norwegian Polar Institute (NPI) dat veel wetenschappelijk onderzoek in de poolgebieden doet. Dr. Kit Kovacs is een onderzoeker van het NPI. Zij doet met haar team onderzoek rond Spitsbergen naar de geluiden van zeldzame zeezoogdieren (met name Groenlandse walvissen en narwals). Met deze data kan ze in kaart brengen waar de dieren zich bevinden en wat hun voorplantingsgebieden zijn. Door deze gegevens in kaart te brengen, kan er worden gezocht naar een manier om de dieren te beschermen.

In het nieuwe Sonar Station krijgen bezoekers van Wildlands informatie over dit project en de jongsten kunnen hun kennis testen en zelfs een spel doen, waarbij ze de meest optimale zwemroutes van walvissen kunnen beïnvloeden.