Krimp en vergrijzing bedreiging voor De Nieuwe Veste in Coevorden

De Nieuwe Veste in Coevorden moet extra maatregelen nemen om het hoofd boven water te houden. De krimp en de vergrijzing vormen een bedreiging voor het voortbestaan van de scholengemeenschap.

Telde de school in 2014 1665 leerlingen, in 2023 zijn dat er naar verwachting 1129. Dat is een derde minder in tien jaar tijd. ,,Die daling is heftig’’, zegt voorzitter Frida Steenblik van het college van bestuur.

Steeds meer lokalen in het gebouw aan de Van Heeckerenlaan worden maar een of twee dagdelen per week gebruikt, terwijl de kosten voor schoonmaak, onderhoud en verwarming wel gewoon doorlopen. De school krijgt per leerling betaald. Minder leerlingen betekent minder inkomsten.

Ouderdom

Een groot deel van het schoolgebouw stamt uit de jaren zestig. Vanwege de ouderdom en hoge investeringen om te kunnen voldoen aan de nieuwe normen voor duurzaamheid is renovatie volgens Steenblik een gepasseerd station.

De school is al jaren met de gemeente in gesprek over een ander gebouw. Die gesprekken zijn in het verleden vastgelopen. Steenblik trad in 2018 aan als hoogste baas van de school. ,,Bij het eerste gesprek vroeg ik wethouders hoe het Integraal Huisvestingsplan eruit ziet voor De Nieuwe Veste. Zij hadden nog nooit van dat begrip gehoord. Dat terwijl zo’n visie voor de langere termijn onmisbaar is voor schoolbesturen en gemeenten.’’

Reservering

In zo’n plan moet de gemeente ook geld reserveren voor toekomstige investeringen. ,,Daarvoor krijgen gemeenten per leerling geld van het Rijk uitgekeerd. In onderwijsland zeggen we wel eens dat dit budget naar de lantaarnpalen gaat, in plaats van onderwijs.’’Plooien zijn inmiddels glad gestreken: sinds anderhalf jaar verloopt het overleg met de gemeente volgens Steenblik goed.De tijd dringt voor nieuwbouw. ,,Elke euro die we moeten uitgeven aan het gebouw zelf gaat immers niet naar het onderwijs, onze primaire taak. Maar we zijn volkomen afhankelijk van de gemeente, want die moet de eerste stap zetten.’’

Tijd dringt

Tot 2022 is voor nieuwbouw nog geen geld gereserveerd in de gemeentelijke begroting. ,,Wil je in 23/24 een nieuw schoolgebouw, dan moet je écht volgend jaar beginnen. Van ontwerp tot daadwerkelijk bouw kost zo drie jaar.’’

Steenblik denkt dat alleen al de bouw 20 miljoen euro kost, zonder grond dus. Mogelijk verrijst de nieuwbouw op de huidige locatie.De tweede pijler om het voortbestaan veilig te stellen is onderwijsvernieuwing, oftewel scholing op maat. Leraren moeten inspelen op verschillende niveaus van leerlingen.

Ook krimp in Hardenberg, maar daar groeit de school juist

De Nieuwe Veste heeft ook een locatie in Hardenberg. Daar stijgt het aantal leerlingen juist, van 367 in 2014 naar 492 in 2020 om vervolgens weer te dalen naar 456 in 2023. Opmerkelijk, want Noordoost-Overijssel heeft met een soortgelijke krimp te maken als Zuidoost-Drenthe. ,,Maar in Hardenberg zijn we veel verder met onderwijsvernieuwing. Die slaat aan, waardoor we veel leerlingen trekken die bewust kiezen voor De Nieuwe Veste in plaats van een van de andere scholen in Hardenberg’’, verklaart Steenblik de groei.
Vanwege de stijging zijn in Hardenberg vier noodlokalen bijgeplaatst. Een situatie waarmee Steenblik prima kan leven. ,,Op termijn neemt het aantal leerlingen ook in Hardenberg weer af. We hoeven dus geen permanente nieuwbouw, omdat we anders daar ook in een te ruime jas komen te zitten.’’

Extra lessen

Heeft een leerling ergens een achterstand in, dan kan hij of zij kennis bijspijkeren met extra lessen. Kan een leerling een extra stimulans goed gebruiken, dan moet die mogelijkheid er zijn. ,,Het vergt een andere manier van lesgeven’’, zegt Steenblik.

Er wordt veel meer samenwerking gezocht met het bedrijfsleven. Als paal boven water staat dat de school het ‘ieder jaar met minder medewerkers moet doen’, schrijft Steenblik in het jaarverslag over 2018.

Zorgvuldig proces

De gemeente Coevorden is sinds 2017 met alle onderwijsbesturen in gesprek over een Integraal Huisvestingsplan (IHP). Wethouder Jeroen Huizing (CDA): ,,In dat plan is ook opgenomen dat we met De Nieuwe Veste gezamenlijk een zorgvuldig proces doorlopen om te komen tot een passend, toekomstbestendig en ook duurzaam onderwijsgebouw. Zowel De Nieuwe Veste als de gemeente is zich ervan bewust dat er iets moet gebeuren met het schoolgebouw, om zo de jaarlijkse huisvestingskosten voor de school betaalbaar te houden en om op die manier ook in de toekomst een scholengemeenschap in de stad Coevorden te kunnen behouden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar stenen, maar is het ook nodig dat De Nieuwe Veste kijkt naar onderwijsconcept, onderwijsaanbod, samenwerking met bedrijfsleven en samenwerking met het primair onderwijs en vervolgonderwijs.’’

Volgens Huizing zijn er inmiddels behoorlijke stappen gezet. ,,We verwachten volgend jaar een keuze voor een voorkeursscenario te kunnen maken. Dan kunnen ook de financiële consequenties verder worden uitgewerkt en kan het college de gemeenteraad vragen om in de begroting ook geld voor de uitvoering van dat scenario beschikbaar te stellen.”

De Nieuwe Veste heeft een bijzondere positie

Frida Steenblik, die in februari 2018 aantrad, mag zich dan zorgen maken over de trage gang van zaken bij de gemeente; ze steekt de hand ook in eigen boezem. ,,Sommige voorgangers hebben gewoon te lang op hun plek gezeten’’, zegt ze over het feit dat nu pas echt werk wordt gemaakt van onderwijsvernieuwing. Maar de nieuwe koers is ook weer niet enkel aan haar toe te schrijven, vindt ze. ,,Sommige ontwikkelingen zijn al jaren geleden in gang gezet. De resultaten daarvan zijn pas nu te zien.’’
De Nieuwe Veste bevindt zich volgens Steenblik in een bijzondere positie. ,,Omdat we in de wijde omgeving de enige scholengemeenschap voor middelbaar onderwijs zijn. Het ministerie van onderwijs stimuleert onderlinge samenwerking, maar de dichtstbijzijnde school zou voor ons onze eigen school in Hardenberg zijn, 17 kilometer verderop. Emmen en Hoogeveen zijn te ver weg voor verregaande samenwerking.’’
Frida Steenblik denkt ondanks haar 65 jaar nog lang niet aan haar pensioen. ,,Ook na mijn officiële pensioendatum mag ik nog jaren doorwerken. Dat is ook mijn intentie. Ik ben niet naar Coevorden gekomen om op de winkel te passen. Dat ligt mij ook niet. Ik ben hier juist omdat er werk aan de winkel is.’’
Steenblik is gepokt en gemazeld in het onderwijs. Ze bekleedde tal van functies, op verschillende plekken in het land. Ze heeft samen met haar man een woning in Oegstgeest en door de week heeft ze een huis in Coevorden, vlakbij de school.