Herdenking bij geplunderd graf: 'Zonder Von Rabenhaupt waren Coevorden en Groningen Duits'

Coevorden - Carl von Rabenhaupt, de bevrijder van Coevorden en de verdediger van Groningen in het rampjaar 1672, wordt maandag op zijn sterfdag herdacht in de hervormde kerk van Coevorden. Op de plek waar ooit zijn graf was, maar dat werd geplunderd tijdens de Franse Revolutie.

Was Von Rabenhaupt er niet geweest, dan hadden Coevorden en Groningen in Duitsland gelegen. Daarvan was de burgemeester Gautier van Coevorden in 1929 overtuigd, valt te lezen in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 6 september 1929.

In een verslag van waarvoor nu minstens vier krantenpagina’s nodig zijn, citeert de verslaggever van dienst uitvoerig de toenmalige burgemeester van de kasteelstad. Met een slag om de arm overigens, want misschien had de journalist een woordje gemist in de speech. ,,De heer A. Gautier, burgemeester, nam, nadat de thee geserveerd was, het woord en sprak als volgt.’’

Bommen Berend

Wat volgt is een lofrede op Von Rabenhaupt en de Coevorder schoolmeester Mijndert van der Thijnen, die met een geniaal plan Von Rabenhaupt meehielp met de bevrijding van Coevorden. De vesting was namelijk ingenomen door de legers van de bisschop van Münster, Bernard van Galen. Die werd ook wel Bommen Berend genoemd, vanwege het grote aantal bommen waarmee hij wekenlang Groningen bestookte. Die belegering werd afgeslagen, waarna Von Rabenhaupt plannen smeedde voor de bevrijding van Coevorden.

De manschappen van Bommen Berend dachten de aanvallen te kunnen weren door gaten in het ijs in de grachten te slaan. Van der Thijnen kwam echter met matten om bruggen mee te bouwen, de zogenoemde biezenbruggen. Zo konden ze toch de grachten overbruggen en het Kasteel alsnog heroveren.

Reddeloos verloren

Gautier rept in 1929 van een klein, wanhopig volk dat reddeloos verloren scheen. ,,Op een klein land dat van Europa’s kaart stond te worden uitgewischt. Nog steeds loopt de rijksgrens, Gode zij dank, oostelijk zoo langs Groningen als langs Coevorden’’, dankt de burgemeester Von Rabenhaupt en Van der Thijnen.

Burgemeester Bosch ridder van Rosenthal van Groningen, in 1929 nog met Jhr. Dr. L. H. N. ervoor, geeft aan dat Groningen in de tijd van Bommen Berend in 1672 de moeilijkste en angstigste dagen uit het verleden kende. En passant laat hij zich laatdunkend uit over Coevorden, zij het natuurlijk in nette bewoordingen. ,,Mijnheer de burgemeester van Coevorden, ik hoop dat u mij, wat ik nu ga zeggen, niet kwalijk zult nemen, maar wij, die gedacht hadden hier nog veel te zullen vinden, wat zou herinneren aan de oude veste, hebben daarvan behalve dan een mooien ouderwetschen gevel en oude grachten, niets meer gevonden (...).

Graf geplunderd ten tijde van Franse Revolutie

Beide burgemeesters gaven hun rede vanwege de onthulling van een gedenksteen van Carl von Rabenhaupt, op 3 september 1929 in de kerk. ,,In 1675 werd op 3 september Von Rabenhaupt er begraven, nadat hij op 12 augustus was overleden in Coevorden’’, weet Herman Woltersom van de Stichting Garnizoensdag Vesting Coevorden. ,,Ten tijde van de Franse Revolutie is zijn graf geplunderd. Het wapenbord en de helm van Von Rabenhaupt zijn gestolen. De kerk is toen zelfs even als paardenstal gebruikt. Waar de lijkkist is gebleven, blijft een raadsel. De helm dook later op bij een particulier op zolder.’’

Vanwege de grote rol die Von Rabenhaupt speelde in de geschiedenis van Coevorden, wilde men hem in 1929 eren met een gedenksteen op de plek in de kerk waar zijn grafkelder was. Die eer krijgt de legercommandant maandag opnieuw, met opnieuw vertegenwoordigers ook uit Groningen. Deze keer geen burgemeester die mogelijk vilein uit de hoek komt, maar leden van de Koninklijke Vereeniging voor Volksvermaken, organisator van het feest Gronings Ontzet. De Coevorder burgemeester Bert Bouwmeester legt een krans bij de gedenksteen.

‘Vijand van weleer is welkom’

De herdenking is in aanloop van de derde Garnizoensdag op 31 augustus, wanneer Coevorden met vele tientallen re-enactors teruggaat in de tijd. Het evenement moet in 2022, 350 jaar na het rampjaar 1672, uitmonden in een grootse herdenking en feest. ,,Samen met Groningen en mogelijk ook Münster, waarmee eveneens contacten zijn gelegd. Hoe precies is nog niet duidelijk. Maar de vijand van weleer is inderdaad van harte welkom’’, lacht Woltersom.