Geitenliefhebber Jans Kelder uit Zwinderen weet het zeker: ,,Dankzij schilderij Jan Weenix bestaat Nederlandse landgeit nog"

Zwinderen - Jans Kelder bladert door een fraai geïllustreerd boekwerk, waarin zeventig authentieke huisdierrassen worden beschreven. Opeens stuit de 74-jarige inwoner van Zwinderen op zijn meest waardevolle schat: een vrolijk stilleven van de Nederlandse landgeit van de hand van Jan Weenix.

Het schilderij van Weenix - die tot de productiefste stillevenschilders van ons land behoort - past naadloos in de tijdgeest van het Drentstalige muziek- en theaterspektakel De Toorn van Thunaer.

Met zes geiten en twee bokken naar De Toorn van Thunaer

Jans Kelder komt tijdens de avondvoorstellingen van 4 tot en met 8 september met zes geiten en twee bokken naar landgoed De Klencke. Hij kan zich er nu al op verheugen. ,,Dit schouwspel – met onder meer landgeiten en bokken als figuranten - past helemaal bij de sfeer van vroeger. Een prachtig tableau vivant."

Kelder is door de jaren heen in de ban geraakt van deze langharige geiten met een alerte en levendige kop. Met ruige beharing en korte poten. De mooie ronde wipneus en een sik maken het plaatje compleet. ,,Een imposantere geit dan de Nederlandse landgeit is nauwelijks voorstelbaar. Het is een zeldzaam mooi ras", zegt Kelder.

Fokprogramma

Het is volgens Kelder mede aan Jan Weenix te danken dat de bewuste landgeit, die ruim zeventig jaar geleden zo goed als uitgestorven was, nog bestaat. De schilder portretteerde in 1658 een liggende bok, die mede model heeft gestaan voor het terugfokken van dit ras.

Volgens Kelder laten de schilderwerken goed zien hoe rassen zich hebben ontwikkeld. ,,Je hebt nog steeds de drang om in het hedendaagse fokprogramma dezelfde exterieurkenmerken van de geiten uit de zeventiende en achttiende eeuw terug te halen. Eerlijk gezegd is de lol ervan dat wij landgeiten proberen te fokken naar schilderijen, zoals beroemde schilders als Weenix, Potter, Saftleve, Lastman en Douw die in de Gouden Eeuw maakten. Al helemaal vanwege het feit dat deze romantisch aangelegde schilders van boerenleven zich veelal niet om precieze raskenmerken bekommerden."

Inspanningen

Kelder is al vele jaren actief lid van de Landelijke Fokkersclub Nederlandse Landgeiten (LFNL). Net als Kelder zijn het allemaal liefhebbers van alles wat van vroeger was en die mee willen werken aan het in stand houden van dit oude, met uitsterven, bedreigde ras. Door de inspanningen van de vereniging neemt de kwaliteit van de geiten weer toe. Dan te bedenken dat omstreeks 1960 de landgeit op enkele exemplaren na verdwenen was. Nu staan er ongeveer 2.200 geiten en 300 bokken in het stamboek ingeschreven.

Sabelvormige horens

De schoonheid van de landgeit wordt landelijk ook weer in cijfers gevangen. In diverse regio’s trekken de keuringen van bokken en geiten volgens Kelder steeds meer belangstelling.

,,Het streven van de initiatiefnemers is om het ras weer terug te brengen, zoals dat was in de 17e eeuw. Dat betekent dat er wordt gefokt op bijvoorbeeld een wipneusje en lange liervormige of sabelvormige horens. Het doel van de keuring is om geiten uit te filteren die aan alle kenmerken van de Nederlandse landgeit voldoen en waarmee ook verder gefokt kan worden."

Oude tijden herleven

Begin september herleven oude tijden. Op De Klencke is dan een imposant levend schilderij te zien: paarden, landgeiten en Drentse heideschapen als figuranten in De Toorn van Thunaer. Voor even het nationale boerenerf van Nederland. ,,Een soort Ark van Noach," vindt Kelder, ,,want de dieren hebben met elkaar gemeen dat ze tot zeldzaam geworden rassen behoren."